Waarom Marie-Antoinette stopte met het dragen van roze | curatorsofcuriosities
Waarom zegde de Franse modekoningin van de 18e-eeuw haar geliefde roze japonnen vaarwel?
Marie-Antoinette, roze, gender, kleuren
493
post-template-default,single,single-post,postid-493,single-format-standard,qode-quick-links-1.0,ajax_fade,page_not_loaded,,qode-title-hidden,qode_grid_1300,footer_responsive_adv,qode-content-sidebar-responsive,qode-theme-ver-13.8,qode-theme-bridge,wpb-js-composer js-comp-ver-5.4.7,vc_responsive

Waarom Marie-Antoinette stopte met het dragen van roze

Marie-Antoinette
 (1755-1793) stopte op haar dertigste met het dragen van roze. Niet omdat de kleur uit de mode raakte, of omdat ze hem niet mooi meer vond. Maar omdat, als je toen dertig was, dat eigenlijk niet meer kon.

Onaangenaam verrast

Élisabeth Vigée Le Brun, Marie-Antoinette (detail), 1778

In de Franse société van de late achttiende eeuw, was dertig de leeftijd waarop een vrouw ‘oud’ gevonden werd. Om niet het onderwerp van spot te worden, moest ze haar kleding op haar nieuwe status aanpassen: jeugdige modes moesten vermeden worden. Daar hoorden ook roze japonnen bij. Zoals de Parijse salondame Madame Necker duidelijk maakte:

“Wanneer we een roze japon zien, verwachten we een knap gezichtje; en als de vrouw die dit kledingstuk draagt niet langer jong is, zijn we onaangenaam verrast.”

Roze voor jongens

Dat de kleur roze meer geassocieerd wordt met jeugdigheid dan met vrouwelijkheid, kunnen we ons nauwelijks meer voorstellen. Toch is het maar betrekkelijk kort geleden dat de geslachtsspecifieke kleuren die wij nu kennen bepaald werden: blauw voor jongens, roze voor meisjes. Pas tegen de jaren 1950 werd dit de algemene norm.

Roze mannenpak, 1770-1780, MFA Boston

Hoe willekeurig het eigenlijk geweest is dat meisjes nu volop roze dragen, blijkt uit het feit dat het best even duurde voordat men er uit was of roze nou een jongens- of een meisjeskleur was. Hoewel er al sinds de late negentiende eeuw geprobeerd werd om jongens en meisjes een onderscheidende kleur te geven, was men het er niet direct over eens wie er nou wat moest dragen. Het lijkt niet veel te hebben gescheeld, of de mannen waren er met het roze vandoor gegaan. Tijdschrift Ladies’ Home Journal schreef nog in 1918:

“Hoewel er veel verschillende meningen over dit onderwerp bestaan, is de algemeen geaccepteerde regel roze voor jongens, en blauw voor meisjes. De reden hiervoor is dat roze, als de meer krachtige en uitgesproken kleur, geschikter is voor jongens, terwijl blauw, dat delicater en fijngevoeliger is, mooier staat bij meisjes.”

Te oud voor roze?

Queen Elizabeth II (2015)

Ondanks dat er tegenwoordig weer meer stemmen opgaan voor genderneutrale kinderkleding, steken maar weinig moeders hun zoons in het roze. Oudere dames hebben dit voorrecht gelukkig wel weer herwonnen. Queen Elizabeth II van Engeland verscheen na de geboorte van haar achterkleinkind Princess Charlotte (2015) – oftewel, op 89-jarige leeftijd – van top tot teen in het roze bij een feestelijke parade. Had Marie-Antoinette die leeftijd bereikt, dan was het maar de vraag of ze daarmee was weggekomen.